قاسم شاهیه

از دایره المعارف فرق اسلامی
(تغییرمسیر از قاسمشاهی)
پرش به: ناوبری، جستجو

از اسماعیلیه نزاریه.

ایشان همان قاسمیه آغاخانیه می باشند.

عارف تامر ایشان را از اسماعیلیه نزاریه معرفی کرده و می نویسد: «ایشان به امامت قاسم شاه بن امام شمس الدین و فرزندانش قائل شدند. » بنابر گفته این نویسنده این گروه در مقابل فرقه مؤمنیه قرار دارند که به امامت مؤمن شاه بن امام شمس الدین و فرزندان او قائل بوده اند. بنابر این گزارش آقاخان رئیس فرقه آقاخانیه از فرزندان قاسم شاه می باشد. [۱]

محمدسعید بهمن پور می نویسد: «در سازمان دعوت آقاخانی، آقاخان در تمام تصمیم گیری ها در همه زمینه ها اختیار و قدرت مطلق دارد. با این حال، شوراهایی در سطوح مرکزی، ولایتی و محلی برای کمک به آقاخان در اداره امور روزمره جامعه نزاری تشکیل می شوند. چنانکه گذشت، آقاخان سوم در سال 1905 اساسنامه ای برای جامعه نزاری آفریقای شرقی در سطوح سراسری، منطقه ای و محلی تنظیم نمود. در اساسنامه سال 1905 که در صورت دموکراتیک بود ولی در عمل اعضای شوراهای آن را آقاخان منصوب می کرد، سعی شده بود احوال شخصیه اسماعیلیه از گهواره تا گور تنظیم شود و از قوانین سنتی اسلام تا حد امکان اجتناب گردد. در این اساسنامه چندهمسری و ازدواج در سنین کم و غیرقانونی ممنوع شده بود و طلاق بدون داوری شورا یا مخی و کمدیه جایز نبود. سخت ترین مجازات برای افراد خاطی تکفیر بود که حربه ای بسیار نیرومند در دست آقاخان به شمار می رفت. اصلاحات بعدی نیز روح این اساسنامه را تغییر نداد و اساس قوانین مذهبی خوجه ها در حال حاضر همان است که آقاخان سوم در اساسنامه مذکور گنجانده است. اساسنامه سال 1954 را در سال 1962 کریم آقاخان، رهبر کنونی نزاریه ا مورد بازنگری مجدد قرار داد. این هر دو اساسنامه تا سال 1987 که دوباره مورد بازنگری قرار گرفتند، مرجع حل اختلافات و تنظیم امور مذهبی اسماعیلیان خوجه بود. اساسنامه سال 1962 نیز همچون اساسنامه سال 1905 حقوق شخصی از قبیل نامزدی، ازدواج، مهریه، نفقه، طلاق، ارتداد و ازدواج با غیر نزاریها را به تفصیل مورد بحث قرار می دهد. بالاترین مرجع قضاوت در همه این امور، بعد از امام، شورای عالی و سپس شوراهای محلی هستند. در این اساسنامه، شورای اجرایی آفریقا نیز پیش بینی شده است. با وجود این سلسله مراتب، جماعات محلی نزاری در آفریقای شرقی، سازماندهی سنتی خود را نیز حفظ کرده اند. هر جماعت برای خود یک جماعت خانه دارد که امور آن را یک مُخی و یک کَمَدِیه اداره می کند. مُخی در لغت سانسکریت به معنای رئیس یا مهتر است و در واقع خزانه داری جامعه را برعهده دارد و کمدیه (یا کامَریا) حسابدار و کمک او به شمار می رود. این افراد معمولاًً علاوه بر اداره امور مذهبی و اجتماعی، وجوهات شرعی شامل دَسّونز (عشریه) و مهمانی (نذورات و صدقات مستحبی) را نیز جمع آوری می کنند. تعلیمات مذهبی نزاری ها تحت اشراف انجمن اسماعیلیه انجام می شود که در اساسنامه سال 1987 نام آن به هیئت آموزش مذهبی طریقه تغییر یافته است. هر یک از سه کشور آفریقای شرقی برای خود یک هیئت طریقه دارد که مستقیماً زیر نظر آقاخان اداره می شود. کلیه نشریات و کتب مذهبی و نیز فرمان ها و سخنرانی های آقاخان را این سازمان چاپ و توزیع می کند. این نظام شورایی، که در آفریقا شکل گرفت بعدها در هند و پاکستان نیز به اجرا گذاشته شد. در پاکستان پنج شورای عالی برای پنج منطقه اسماعیلی نشین ایجاد گردید که فعالیت های آن را شورای فدرال که در کراچی مستقر بود، هماهنگ و نظارت می کرد. زیرنظر هر شورای عالی چند شورای محلی وجود داشت که مخی ها و کمدیه ها را برای مناطق خود انتخاب می کردند. جمع این شوراهای محلی در پاکستان به بیست و چهار شورا می رسید. در هندوستان، شورای فدرال در بمبئی مستقر بود و امور چهارشورای منطقه ای را در مهار اشترا، گجرات، هند جنوبی و هند شرقی هدایت می کرد. در پایان این سلسله مراتب بیست و هشت شورای محلی وجود داشت که رئیس و اعضای تمام این شورا ها را امام حاضر انتخاب می کرد